Lojistik Teriminin Etimolojik İncelemesi

Lojistik sektöründe işe başlama tarihim ile üniversitede lojistik eğitimine başlama tarihim yaklaşık olarak aynı zamana denk gelmişti. Gündelik hayatta lojistik kelimesiyle çok sık karşılaşmasakta internetten verdiğimiz basit bir yemek siparişi bile günümüzde lojistik kavramı içerisinde değerlendiriliyor. Hâl böyle olunca Lojistiğe Giriş dersindeki “Lojistiğin Tanımı” konusuna çalışırken kelimenin kökenini okuduğumda çok şaşırmıştım. Açık konuşmak gerekirse sözcüğün bu kadar eskiye dayandığını ve ilk başta askeri bir terim olarak kullanıldığını tahmin bile edemezdim. Belki de savaşlar olmasaydı dünya bu sözcükle çok ama çok daha yakın bir tarihte tanışmış olabilirdi.

Binlerce yıl öncesine dayanan bir kelime olduğu için etimolojik açıdan birkaç farklı görüş mevcut. Bunlardan en çok kabul göreni sözcüğün köken olarak Latincedeki “logistikos” kavramından türediği yönünde. “Logistikos” kavramının ise “Logic” yani “mantık” ile “statics” yani “istatistik” kelimelerinden türediği varsayılıyor. Bu kavramı dilimize “mantık bilimi” , “hesap yapma bilimi” , “mantıksal istatistik” olarak çevirebiliriz ancak bu yazımda kelimenin anlamından ziyade kökeninden bahsetmeye devam etmek istiyorum.

Sözcüğün kökeni ile ilgili yaygın olan ikinci görüş kelimenin Fransızca “Logistique” kavramına dayandığı yönünde. “Logistique” kavramının ise “loge” yani “barınak” ve “loger” yani “barındırmak” köklerinden türediği düşünülüyor. “Loger” kelimesinin “askerleri barındırmak” anlamına gelebileceği de sözcükle ilgili ulaşabildiğim veriler arasında.

Lojistik terimi askeri terminolojide ilk olarak 18. yüzyılda “marechal des logis” olarak askerlerin barınma, hareket ve ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlayan görevliler için kullanılmış. Lojistiğin tanımı ise ilk olarak 1905 yılında Amerikan Binbaşı Chauncey B. Baker tarafından yazılı hâle getirilmiş. Baker, lojistiği “orduların hareketi ve tedarikiyle ilgili bir savaş sanatı dalı” olarak tanımlamış. [1]

Lojistik kavramı 2. Dünya Savaşı öncesinde genellikle askeri terim olarak kullanılmış, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra “İşletme Lojistiği” kavramı da hayatımıza girmiş ve çok hızlı bir şekilde gelişmiştir. Ülkemizde ise lojistik kelimesinin yaygın olarak kullanılmaya başlaması 1990’ları bulmuştur.

[1] Atatürk Üniversitesi Lojistiğe Giriş Ders Kitabı (Prof Dr. Erman COŞKUN)

mrtsevinc.com.tr